سونوگرافی‌های دوران بارداری: زمان‌بندی و کاربرد هر کدام

سونوگرافی با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا تصویر می‌سازد و هیچ اشعه‌ای ندارد؛ به همین دلیل اصلی‌ترین ابزار پایش سلامت جنین در دوران بارداری است. برنامه دقیق سونوگرافی‌ها را پزشک یا ماما تعیین می‌کند، اما شناخت کلی آن به برنامه‌ریزی بهتر کمک می‌کند.

سونوگرافی اول: تأیید و تعیین سن بارداری

معمولاً در هفته‌های ابتدایی بارداری انجام می‌شود تا محل لانه‌گزینی، تعداد جنین، ضربان قلب و سن دقیق بارداری مشخص شود. در بعضی موارد سونوگرافی از راه واژن انجام می‌شود که تصاویر دقیق‌تری در هفته‌های اول می‌دهد. گاهی برای سونوگرافی از روی شکم خواسته می‌شود با مثانه پر مراجعه کنید.

غربالگری سه‌ماهه اول (NT)

این سونوگرافی در بازه هفته ۱۱ تا ۱۳ و ۶ روز انجام می‌شود. ضخامت پشت گردن جنین (NT) و برخی نشانگرهای دیگر اندازه‌گیری می‌شود و همراه با آزمایش خون، احتمال برخی ناهنجاری‌های کروموزومی مثل سندرم داون تخمین زده می‌شود.

زمان‌بندی این سونوگرافی بسیار مهم است؛ اگر از بازه مشخص بگذرد، دیگر قابل انجام نیست. زودتر نوبت بگیرید.

سونوگرافی آنومالی (غربالگری ساختاری)

معمولاً بین هفته ۱۸ تا ۲۲ انجام می‌شود و یکی از مهم‌ترین سونوگرافی‌های بارداری است. در این بررسی، اندام‌های جنین از جمله مغز، قلب، ستون فقرات، کلیه‌ها و اندام‌ها با دقت ارزیابی می‌شوند. این سونوگرافی زمان‌بر است و بهتر است در مراکزی با پزشک متخصص و دستگاه مناسب انجام شود.

سونوگرافی‌های سه‌ماهه سوم

در ماه‌های پایانی ممکن است برای بررسی رشد جنین، مقدار مایع آمنیوتیک، وضعیت جفت و نحوه قرارگیری جنین، سونوگرافی درخواست شود. در برخی موارد سونوگرافی داپلر برای ارزیابی جریان خون بند ناف و عروق جنین انجام می‌شود.

سونوگرافی سه‌بعدی و چهاربعدی

این روش‌ها تصویر زیباتری از چهره جنین نشان می‌دهند و در برخی موارد به ارزیابی ناهنجاری‌های صورت کمک می‌کنند، اما جایگزین سونوگرافی‌های استاندارد پزشکی نیستند.

نکات کاربردی

• گزارش‌ها و تصاویر سونوگرافی‌های قبلی را همیشه همراه داشته باشید
• برای سونوگرافی‌های حساس به زمان (مثل NT)، از چند هفته قبل نوبت بگیرید
• لباس راحت دوتکه بپوشید تا دسترسی به ناحیه شکم آسان باشد
• سؤالاتتان را از قبل یادداشت کنید و از پزشک سونوگرافیست بپرسید